Ψάρι Ηραίας - Αρκαδίας

Βιβλιοκρισία – Χάνια & Οδικοί Άξονες τα Αρκαδίας

Βασίλη Κ. Αναστασόπουλου, Χάνια και οδικοί άξονες της Αρκαδίας, εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2023, σσ. 127.

Του Ηλία Γιαννικόπουλου (+)[1]

            Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για δύο πρωτότυπα ιστορικο-λαογραφικά θέματα, τους οδικούς άξονες της Αρκαδίας και τα κατά τόπους χάνια, που συνήθως βρίσκονταν πάνω σε αυτούς τους οδικούς άξονες και προσέφεραν τις ποικίλες υπηρεσίες τους στους παλαιούς αγωγιάτες, ταξιδιώτες, εμπόρους και τους άλλους μετακινούμενους από το ένα μέρος στο άλλο. Το θέμα των οδικών αξόνων έχουν μελετήσει εξαντλητικά ο αείμνηστος καθηγητής Γιάννης Πίκουλας, κυρίως για την αρχαιότητα, και ο καθηγητής Δημήτρης Ανωγιάτης-Πελέ για τον 18ο αί., ενώ για το θέμα των παρόδιων σταθμών στον Μοριά κατά την οθωμανική περίοδο πολλά και καλά έχει γράψει ο ιστορικός Νίκος Φ. Τόμπρος σε ειδική μελέτη του. Ο σ. είχε κάνει παλαιότερα (2005) πρόδρομη σχετική εισήγηση σε πρωτοπόρο και γόνιμο Παναρκαδικό Διαδικτυακό Συνέδριο που ο ίδιος είχε οργανώσει. Το παρόν βιβλίο αποτελεί ανάπτυξη και βελτίωση εκείνης της εισηγήσεως.

            Οι οδικοί άξονες της Αρκαδίας εξετάζονται στις σσ. 13-38, με ειδικές αναφορές στην αρχαία Κλίμακα που ένωνε την Αργολίδα με την Αρκαδία από το Αρτεμίσιο όρος, στον τρόπο περιηγήσεως του Παυσανία, την 5η μυκηναϊκή οδό, που ένωνε την αρχαία Γόρτυνα με την αρχαία Ηραία, στον Ολύμπιο Δρόμο, και σε πολλούς άλλους οδικούς άξονες της Αρκαδίας, ειδικά αυτούς που συνέδεαν την πρωτεύουσα Τριπολιτσά με τις γύρω περιοχές, από τους οποίους σώζονται ακόμη μερικά ίχνη και αρματροχιές. Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου καλύπτει η μελέτη των αρκαδικών, και όχι μόνο, χανιών, που καταλαμβάνει τις σσ. 39-115. Στο τμήμα αυτό εντοπίζονται και παρουσιάζονται γύρω στα πενήντα χάνια με όλες τις υπάρχουσες γραπτές και προφορικές πληροφορίες γι’ αυτά. Τόσο οι οδικοί άξονες όσο και οι παρόδιοι σταθμοί έμειναν σχεδόν αμετάβλητοι επί πολλούς αιώνες, από την μυκηναϊκή εποχή μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι τη δεκαετία του 1960, οπότε άλλαξαν άρδην τα πάντα, το αυτοκίνητο μπήκε στη ζωή του ανθρώπου, οι παλαιοί δρόμοι χάθηκαν και τα χάνια εξεμέτρησαν το ζήν, εγκαταλείφθηκαν και κατάντησαν σωροί ερειπίων, αν δεν μεταλλάχθηκαν σε ταβερνεία ή καφενεία για τους σημερινούς εποχούμενους ταξιδιώτες.

            Είναι πολύ δύσκολο να γίνη σήμερα ακριβής καταγραφή των χανιών, έστω και σ’ ένα μόνο πελοποννησιακό νομό, αλλά και να αναπαρασταθή ο καθημερινός τρόπος λειτουργίας τους, λόγω παντελούς ελλείψεως πηγών για το ερευνητικό αντικείμενο. Είναι επίσης δύσκολο να καταγραφούν με ακρίβεια οι παλαιοί δρόμοι και τα μονοπάτια που σήμερα έχουν αντικατασταθή από τους παντός είδους αυτοκινητόδρομους (εθνικούς, τοπικούς, αγροτικούς). Επομένως είναι άξιος επαίνου ο σ. του βιβλίου αυτού, που έκανε αυτή τη μελέτη, στην ουσία χωρίς υπαρκτό πρωτογενές υλικό. Δικαιολογημένη λοιπόν είναι η καταφυγή του σε κάθε διαθέσιμη πηγή πληροφοριών, όπως σε αρχαίους συγγραφείς, σε ξένους ταξιδιώτες στην Ελλάδα παλαιότερων εποχών (κυρίως τον Πουκεβίλ και άλλους αναφερόμενους από τον Κυριάκο Σιμόπουλο), σε ηθογραφικά βιβλία (του Γεωργίου Τσάκαλου και του Δημ. Κυριακόπουλου), σε συγγράμματα αρχαιολόγων και ιστορικών, όπως ο «Ernst Meyer» και ο «Levent Kayapinar», σε δημοσιεύματα εφημερίδων και διαδικτυακών τόπων, σε προσωπικές μαρτυρίες και βιωματικές αφηγήσεις και σε όλα τα σχετικά. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα, που εμπλουτίζεται με πλήθος σχετικών και λιγότερο σχετικών παρεκβάσεων και φωτίζει, έστω αμυδρά, δύο ορισμένες πτυχές της ελληνικής ζωής, που οι σημερινοί νέοι πλήρως αγνοούν, αφού διαβιούν σε τελείως διαφορετικές οικονομικο-κοινωνικές συνθήκες κυρίως σε αστικά κέντρα. Η εξέλιξη των πραγμάτων από την εποχή της βιομηχανικής επαναστάσεως και η εντεύθεν πρόοδος της τεχνολογίας άλλαξαν ριζικά τον τρόπο ζωής των ανθρώπων, τις συγκοινωνίες και τη μεταξύ τους επικοινωνία, ακόμη και τα ήθη και τις ιδέες τους.

            Το βιβλίο αυτό καλύπτει ένα αδικαιολόγητο κενό σχετικά με το παρελθόν της αρκαδικής ζωής. Όμως, είναι εμφανής η έλλειψη κάποιου χάρτη ή σχεδιαγράμματος με τους κύριους οδικούς άξονες και τα μνημονευόμενα χάνια για τη διευκόλυνση του αναγνώστη. Συνάμα, το βιβλίο αυτό υποδηλώνει την ανάγκη για συστηματικότερη επιτόπια και αρχειακή έρευνα για τον εντοπισμό όλων των αρκαδικών οδικών αξόνων και των κατά καιρούς και τόπους χανιών. Επιθυμητό και αναγκαίο είναι σε μία δεύτερη βελτιωμένη και επαυξημένη έκδοση του βιβλίου να απαλειφθούν οι επαναλήψεις κειμένων (βλ. σσ. 25-26, όπου επαναλαμβάνεται αυτούσια μακρά παράγραφος των σσ. 19-20 και των σσ. 34-35, όπου επαναλαμβάνεται αυτούσια μακρά παράγραφος της σ. 21), και να διορθωθούν αβλεψίες και λάθη ή ακραίες γλωσσικές επιλογές, όπως «τα Τεμένη» (σ. 14. δίς), «στις εναπομείναντες καλαμιές» (σ. 112), «έκδωσε» )σσ. 126-127, πολλάκις) και διάφορα άλλα.

Ηλίας Γιαννικόπουλος (+)

Η παρούσα βιβλιοκρισία, δημοσιεύεται στον ογκώδη τόμο ΛΓ’ των Πελοποννησιακών, 2025, 1308 σελίδων.  

=======

Αν ζούσε σήμερα ο αείμνηστος και αγαπητός πρόεδρος της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών, θα τον ευχαριστούσα για την κριτική του, για δύο κυρίως λόγους. Για τα καλά του λόγια αφενός και αφετέρου -το σημαντικότερο για μένα-, που εντοπίζει και καταθέτει τα λάθη και τις αστοχίες μου. Ειρήσθω έν παρόδω, το βιβλίο για τα Χάνια, το έχω εμπλουτίσει με δέκα ακόμα χάνια, έχω διορθώσει τις αστοχίες μου, και ετοιμάζω έναν χάρτη στον οποίο θα αποτυπώνονται με ακρίβεια αυτά. Για τους οδικούς άξονες θα απαιτηθεί δεύτερος χάρτης. Πιθανολογώ ότι σε μία διετία θα είμαι σε θέση να προχωρήσω σε δεύτερη έκδοση του βιβλίου.

Βασίλης Κ. Αναστασόπουλος

Δημήτρης Λαγός - Ὀμ. καθηγητὴς Πανεπιστημίου Αἰγαίου
Παρασκευὰς (π. Ἰσίδωρος) Τσόρβας – Δρ. Πανεπιστημίου Αἰγαίου

Τὸ θρησκευτικὸ προσκύνημα ὡς τουριστικὴ ἐμπειρία – ἡ περίπτωση τῆς Ἀρκαδίας

Εἰσαγωγή

Ὡς θρησκευτικὸ τουρισμὸ μποροῦμε νὰ ὁρίσουμε τὴν ἀνθρώπινη μετακίνηση ποὺ ἔχει ὡς σκοπὸ τὴν ἀναζήτηση ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνακάλυψη τῆς θρησκευτικῆς ἐμπειρίας. Ἡ θεμελιώδης ἀφετηρία γιὰ τὴ διενέργεια τοῦ θρησκευτικοῦ τουρισμοῦ εἶναι τὸ θρησκευτικὸ κίνητρο, τὸ ὁποῖο στὴ διάρκεια τοῦ ταξιδιοῦ μπορεῖ νὰ συνδυαστεῖ καὶ μὲ ἄλλα κίνητρα ἢ δραστηριότητες τοῦ τουριστικοῦ φαινομένου.

Ὁ θρησκευτικὸς τουρισμὸς περιλαμβάνει τὶς ἐπισκέψεις σὲ τοποθεσίες μεγάλης θρησκευτικῆς σημασίας, τὴν παρακολούθηση ἱερῶν ἀκολουθιῶν, τελετῶν καὶ λιτανειῶν, ὅπως καὶ τὴν ἐκπλήρωση ταμάτων (Λαγός, 2018: 71, Θεοτοκᾶτος –Θεοδωροπούλου, 2019). Πιὸ συγκεκριμένα, θὰ ἐντοπίζαμε στὸν θρησκευτικὸ  τουρισμὸ θέματα, ὅπως εἶναι ἡ ἐπίσκεψη τοπικῶν, περιφερειακῶν, ἐθνικῶν καὶ διεθνῶν θρησκευτικῶν κέντρων, τὰ ὁποῖα ἔχουν μεγάλη σημασία γιὰ τὸ θρησκευτικὸ συναίσθημα καὶ τὴν πίστη σὲ κάθε της μορφὴ καὶ ἐκδοχή.

Εἰδικότερα, ὁ προσκυνηματικὸς τουρισμὸς ἢ οἱ ἱερὲς ἀποδημίες, ὅπως Συνήθως ὀνομάζεται στὴ θεολογικὴ βιβλιογραφία, εἶναι ἕνα πανάρχαιο εἶδος μετακίνησης τῶν πιστῶν ἀπὸ τὸν ἕνα τόπο στὸν ἄλλο, ποὺ χαρακτηρίζει ὅλες τὶς μεγάλες θρησκεῖες καὶ ἰδίως τὶς ἀβρααμικὲς θρησκεῖες. Οἱ προσκυνητὲς καὶ οἱ τουρίστες εἶναι ὁμάδες ποὺ βρίσκονται στὸ ἴδιο συνεχές, ὅπου οἱ μὲν εἶναι στὴ μία ἄκρη καὶ οἱ ἄλλοι στὴν ἄλλη ἄκρη. Στὸ ἐνδιάμεσο αὐτοῦ τοῦ συνεχοῦς ὑπάρχουν ἄπειρες δυνατότητες/πιθανότητες ἱερῶν-κοσμικῶν συνδυασμῶν. Κατὰ συνέπεια, ὁ θρησκευτικὸς τουρισμὸς καὶ ἡ θρησκευτικὴ παράδοση βρίσκονται στὴ μέση αὐτοῦ τοῦ συνεχοῦς. Αὐτὸ δίνει μία ἀπάντηση στὶς ὅποιες ἀναλύσεις ἔχουν δοθεῖ ἀναφορικὰ μὲ τὴν ἀντιθετικὴ ἢ συνδυαστικὴ καὶ συμβιωτικὴ σχέση μεταξὺ τοῦ προσκυνήματος καὶ τοῦ καθαρὰ ἐμπορικοῦ τουρισμοῦ. Μπορεῖ νὰ ξεκινήσει ἕνα ταξίδι ὡς ἕνα ἀκόμη τουριστικὸ προϊὸν καὶ νὰ καταλήξει σὲ αἴσθηση τῆς θρησκευτικῆς, προσκυνηματικῆς ἐμπειρίας ἤ, ἀπὸ τὴν ἄλλη, τὰ προσκυνηματικὰ ταξίδια ἔχουν πολλὲς ἀπὸ τὶς ὀργανωτικὲς καὶ λειτουργικὲς διαστάσεις τῶν ἁπλῶν τουριστικῶν ταξιδιῶν. Ἄλλωστε, ὁ ἐξατομικευμένος «μαζικὸς τουρίστας» εἶναι μία παραλλαγὴ τοῦ προγραμματισμένου τουρίστα, καθὼς θέλει νὰ ἔχει ἕνα μεγαλύτερο ἔλεγχο τοῦ ἐλεύθερου χρόνου καὶ τῶν ἐπιλογῶν του στὸ ταξίδι. Ξεκινᾶ καὶ αὐτὸς ἀπὸ ἕνα κλίμα/περιβάλλον οἰκειότητας, ὅμως «ἀνοίγεται» σὲ περισσότερες ἐξωτερικὲς προκλήσεις καὶ ἀπρόοπτα τοῦ ταξιδιοῦ. Αὐτὸ τὸ «ἄνοιγμα» μπορεῖ νὰ τὸν φέρει κοντὰ καὶ στὴ θρησκευτικὴ βίωση (Τσόρβας[1], 2024). ….................. Συνεχίζεται ἀνοίγοντας τὸ ἀρχεῖο  PDF.

https://opsarion.gr/images/gallery/lagos.tsorvas.pdf

Opsarion.gr

Γορτυνία ώρα μηδέν (0)

Η Ελλάδα πεθαίνει, η Αθήνα αδιαφορεί: 350 θάνατοι στην Γορτυνία το 2025 και καμιά γέννηση!

Η είδηση, χθες, έπρεπε να ήταν ότι στο Δήμο Γορτυνίας, το 2025 καταγράφηκαν 350 θάνατοι και μηδέν γεννήσεις.

Δεν είναι εντυπωσιακό;

Όμως στην Αθήνα, την πόλη που ταλαιπωρεί και υπονομεύει τον ελληνισμό από τον 6ο αιώνα π.χ. ως σήμερα, δεν ιδρώνει το αυτί κανενός. Άρχοντες και αρχομένους τους ενδιαφέρει, μόνο η δική τους επιβίωση.

Είναι αρκετές οι ενδείξεις ότι αδιαφορούν για την περιφέρεια της ελληνικής επικράτειας στην οποία ζουν, αναλογικά, περισσότεροι πολίτες ελληνικής καταγωγής από ό,τι στην Αθήνα.

Η πολυεθνικότητα τη Αθήνας και το πληθυσμιακό της μέγεθος ωθούν τις κυβερνήσεις- οι οποίες ενδιαφέρονται, κυρίως, για την κατοχή και νομή της εξουσίας- να επιλέγουν πολιτικές που εδώ και καιρό έχουν ξεφύγει από το ελληνικό εθνικό συμφέρον. Σε λίγο, όταν οι Έλληνες θα είναι μειοψηφία στον τόπο τους οι πολιτικές αυτές θα είναι ακόμη πιο αδιάφορες για την περιφέρεια.

Κανέναν στην Αθήνα δεν ενδιαφέρει τι γίνεται εκτός του λεκανοπεδίου.

Ενδιαφέρει, όμως, τον ελληνικό πληθυσμό στην Πελοπόννησο, την Κρήτη, τα νησιά, την Θεσσαλία την Ήπειρο, τη Μακεδονία και την Θράκη. Γι αυτό κάτι πρέπει να γίνει.

Με τον τρόπο που είναι οργανωμένη σήμερα η χώρα δεν υπάρχει περίπτωση να υπάρξει κάποια αλλαγή. Κανένας πολιτικός σχηματισμός δεν έχει πραγματικό ενδιαφέρον για την ελληνική περιφέρεια. Το ενδιαφέρον όλων εστιάζεται στην Αθήνα.  Όλων.

===========

Απόσπασμα από άρθρο του Παντελή Σαββίδη

Ο τίτλος του άρθρου είναι της σελίδας μας

Opsarion.gr

Πέντε (5) ὀρειβατικὲς διαδρομὲς στὴν Ἀρκαδία

Ἡ παροῦσα ἐργασία δημοσιεύθηκε στὸν τόμο «Πελοποννησιακὰ» τῆς Ἑταιρείας Πελοποννησιακῶν Σπουδῶν. Πιὸ κάτω δίνεται τὸ λὶνκ γιὰὁλόκληρο τὸἀνάτυπο τῆς ἐργασίας.

Εἰσαγωγή

Ὅταν κατὰ τὴν παιδικὴἡλικία βρίσκεσαι σ᾽ἕνα μονοπάτι ἐπειδὴ αὐτὸἀπαιτεῖἡἀνάγκη τῆς οἰκογένειας, δὲν σκέφτεσαι κἂν τὸ μονοπάτι. Πατᾶς πάνω του καὶ πηγαίνεις στὸν σκοπό σου, στὸν δρόμο σου δὲἴσως συναντήσεις ἕνα λαγὸ νὰ φεύγει τρομαγμένος σὰν σὲ δεῖ, μπορεῖ νὰ δεῖς ἕνα φίδι νὰ σέρνεται καὶ ν᾽ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸ πέρασμά σου, ἀκόμα μπορεῖ ν᾽ἀπαντήσεις μιὰ πέρδικα μὲ τὰ περδικόπουλα νὰ πηγαίνουν γιὰ βοσκὴ - ὅλα αὐτὰ τὰὄντα τῆς φύσης τ᾽ἀφήνεις στὴ δουλειά τους καὶ σὺἀκολουθεῖς τὸ μονοπάτι σου, δὲν βγαίνεις ἀπ᾽ αὐτό. Δίχως σκέψεις τοῦ μυαλοῦ, γίνεσαι μέρος τῆς Ἁρμονίας.

Κατὰ τὴν τρίμηνη περίπου παρουσία μου κάθε χρόνο στὴν ἀρκαδικὴ γῆ –σὰν παιδὶ τῆς πόλης ποὺἐπισκεπτόμουν τὸν παπποὺ καὶ τὴν γιαγιά–, γινόμουν ἕνα μὲ τὴ φύση. Ὄχι ἐπειδὴ τὸ ζητοῦσα, ἢ τὸ καταλάβαινα, ἀλλὰἀκριβῶς διότι δὲν ὑπῆρχαν σκέψεις ν᾽ἀποπροσανατολίσουν καὶ νὰ βαρύνουν τὸ μυαλό. Τότε τὴν λέξη Ἁρμονία δὲν τὴν γνώριζα, σὰν μέρος της ὅμως ἔνοιωθα ὅταν βρισκόμουν στὴν ἀρκαδικὴ γῆ. Οὔτε εἶχα λόγους νὰ μιλήσω γι᾽ αὐτήν. Ὅταν ἀποτελεῖς μέρος τῆς Ἑνότητας, τοῦ ΠΑΝ(ντός), δὲν συντρέχουν λόγοι γι᾽ αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὸ μόνο ποὺ κάνεις εἶναι νὰ πράττεις, διότι μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ λειτουργεῖἡ νοημοσύνη, ὅπως ἔχω ἀκούσει νὰ λένε...

Οἱ παλιοὶἄνθρωποι ποὺ θεμελίωσαν τὴν ζωή, ποὺἔφτιαξαν μονοπάτια γιὰ νὰ καλύπτουν τὶς ἀνάγκες τους, μπορεῖ νὰὑστεροῦσαν σὲ πολλὰ πράγματα, ὅμως ἡ σχέση τους μὲ τὴν Φύση ἦταν ἄρρηκτα δεμένη, ἕνας κρίκος ἦταν τῆς ἀδιάσπαστης ἁλυσίδας. Ἡ δική μας ἡ σχέση σήμερα μ᾽ἕνα μονοπάτι, γιὰ ν᾽ἀποτελέσει μέρος τῆς φυσικῆς ἁλυσίδας τῆς ζωῆς, ἀπαιτεῖ προσοχή. Μόνο ἔτσι, ὅταν ἔχουμε τὴν προσοχή μας σὲ κάθε μας βῆμα ποὺ μετεωρίζεται πρὸς τὸ χῶμα ἢ τὴν πέτρα, ἀρχίζουμε καὶ παρατηροῦμε τὸ μονοπάτι καὶ στὴν προέκτασή του τὸν χῶρο.

Ὁ χῶρος τῆς ἀρκαδικῆς γῆς ἔχει μονοπάτια εὔκολα καὶ δύσκολα, διέσχιζαν –κι ἀκόμα διασχίζουν– ὑψώματα, ρέματα, φαράγγια, κορφές, πλάγια, σὲὁδηγοῦν ὅπου ἐπιλέξεις νὰ κατευθυνθεῖς, συντομεύοντας τὶς ἀποστάσεις τῶν προορισμῶν. Δουλεμένα ἀπὸ αἰῶνες, χαραγμένα μὲ τρόπο σοφὸ στὰ κατάλληλα μέρη τοῦ γεωγραφικοῦἀνάγλυφου, ἐξυπηρέτησαν τὸν κάτοικο τοῦ χώρου - καὶ συνεχίζουν νὰ τὸν ἐξυπηρετοῦν στὸν καιρό μας. Τὸ μόνο ποὺἔχει ἀλλάξει εἶναι ὁ τρόπος χρήσης τους. Ἀπὸ τὴν ἀνάγκη τῆς ἐπιβίωσης φτάσαμε στὴν ἀνάγκη τῆς ἐπιστροφῆς στὴ Φύση, κι ἕνας τρόπος γιὰ τὴν ἐπίτευξη αὐτῆς εἶναι νὰ νοιώσει τὸ μονοπάτι τὴν πατημασιά μας. … Συνεχίζεται ἀνοίγοντας τὸἀρχεῖο  PDF.

http://opsarion.gr/images/gallery/arcadika.monopatia.pdf

Βασίλης Κ. Αναστασόπουλος

Πέντε (5) ὀρειβατικὲς διαδρομὲς στὴν Ἀρκαδία

Ἡ παροῦσα ἐργασία δημοσιεύθηκε στὸν τόμο «Πελοποννησιακὰ» τῆς Ἑταιρείας Πελοποννησιακῶν Σπουδῶν. Πιὸ κάτω δίνεται τὸ λὶνκ γιὰ ὁλόκληρο τὸ ἀνάτυπο τῆς ἐργασίας.

Εἰσαγωγή

Ὅταν κατὰ τὴν παιδικὴ ἡλικία βρίσκεσαι σ᾽ ἕνα μονοπάτι ἐπειδὴ αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἀνάγκη τῆς οἰκογένειας, δὲν σκέφτεσαι κἂν τὸ μονοπάτι. Πατᾶς πάνω του καὶ πηγαίνεις στὸν σκοπό σου, στὸν δρόμο σου δὲ ἴσως συναντήσεις ἕνα λαγὸ νὰ φεύγει τρομαγμένος σὰν σὲ δεῖ, μπορεῖ νὰ δεῖς ἕνα φίδι νὰ σέρνεται καὶ ν᾽ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸ πέρασμά σου, ἀκόμα μπορεῖ ν᾽ ἀπαντήσεις μιὰ πέρδικα μὲ τὰ περδικόπουλα νὰ πηγαίνουν γιὰ βοσκὴ - ὅλα αὐτὰ τὰ ὄντα τῆς φύσης τ᾽ ἀφήνεις στὴ δουλειά τους καὶ σὺ ἀκολουθεῖς τὸ μονοπάτι σου, δὲν βγαίνεις ἀπ᾽ αὐτό. Δίχως σκέψεις τοῦ μυαλοῦ, γίνεσαι μέρος τῆς Ἁρμονίας.

Κατὰ τὴν τρίμηνη περίπου παρουσία μου κάθε χρόνο στὴν ἀρκαδικὴ γῆ –σὰν παιδὶ τῆς πόλης ποὺ ἐπισκεπτόμουν τὸν παπποὺ καὶ τὴν γιαγιά–, γινόμουν ἕνα μὲ τὴ φύση. Ὄχι ἐπειδὴ τὸ ζητοῦσα, ἢ τὸ καταλάβαινα, ἀλλὰ ἀκριβῶς διότι δὲν ὑπῆρχαν σκέψεις ν᾽ ἀποπροσανατολίσουν καὶ νὰ βαρύνουν τὸ μυαλό. Τότε τὴν λέξη Ἁρμονία δὲν τὴν γνώριζα, σὰν μέρος της ὅμως ἔνοιωθα ὅταν βρισκόμουν στὴν ἀρκαδικὴ γῆ. Οὔτε εἶχα λόγους νὰ μιλήσω γι᾽ αὐτήν. Ὅταν ἀποτελεῖς μέρος τῆς Ἑνότητας, τοῦ ΠΑΝ(ντός), δὲν συντρέχουν λόγοι γι᾽ αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὸ μόνο ποὺ κάνεις εἶναι νὰ πράττεις, διότι μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ λειτουργεῖ ἡ νοημοσύνη, ὅπως ἔχω ἀκούσει νὰ λένε...

Οἱ παλιοὶ ἄνθρωποι ποὺ θεμελίωσαν τὴν ζωή, ποὺ ἔφτιαξαν μονοπάτια γιὰ νὰ καλύπτουν τὶς ἀνάγκες τους, μπορεῖ νὰ ὑστεροῦσαν σὲ πολλὰ πράγματα, ὅμως ἡ σχέση τους μὲ τὴν Φύση ἦταν ἄρρηκτα δεμένη, ἕνας κρίκος ἦταν τῆς ἀδιάσπαστης ἁλυσίδας. Ἡ δική μας ἡ σχέση σήμερα μ᾽ ἕνα μονοπάτι, γιὰ ν᾽ ἀποτελέσει μέρος τῆς φυσικῆς ἁλυσίδας τῆς ζωῆς, ἀπαιτεῖ προσοχή. Μόνο ἔτσι, ὅταν ἔχουμε τὴν προσοχή μας σὲ κάθε μας βῆμα ποὺ μετεωρίζεται πρὸς τὸ χῶμα ἢ τὴν πέτρα, ἀρχίζουμε καὶ παρατηροῦμε τὸ μονοπάτι καὶ στὴν προέκτασή του τὸν χῶρο.

Ὁ χῶρος τῆς ἀρκαδικῆς γῆς ἔχει μονοπάτια εὔκολα καὶ δύσκολα, διέσχιζαν –κι ἀκόμα διασχίζουν– ὑψώματα, ρέματα, φαράγγια, κορφές, πλάγια, σὲ ὁδηγοῦν ὅπου ἐπιλέξεις νὰ κατευθυνθεῖς, συντομεύοντας τὶς ἀποστάσεις τῶν προορισμῶν. Δουλεμένα ἀπὸ αἰῶνες, χαραγμένα μὲ τρόπο σοφὸ στὰ κατάλληλα μέρη τοῦ γεωγραφικοῦ ἀνάγλυφου, ἐξυπηρέτησαν τὸν κάτοικο τοῦ χώρου - καὶ συνεχίζουν νὰ τὸν ἐξυπηρετοῦν στὸν καιρό μας. Τὸ μόνο ποὺ ἔχει ἀλλάξει εἶναι ὁ τρόπος χρήσης τους. Ἀπὸ τὴν ἀνάγκη τῆς ἐπιβίωσης φτάσαμε στὴν ἀνάγκη τῆς ἐπιστροφῆς στὴ Φύση, κι ἕνας τρόπος γιὰ τὴν ἐπίτευξη αὐτῆς εἶναι νὰ νοιώσει τὸ μονοπάτι τὴν πατημασιά μας. …............ Συνεχίζεται ἀνοίγοντας τὸ ἀρχεῖο  PDF.

http://opsarion.gr/images/gallery/arcadika.monopatia.pdf

Βασίλης Κ. Αναστασόπουλος